Ông LƯƠNG HÙNG Chủ tịch Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Thủ đô::
Mọi công dân cần có trách nhiệm để bảo vệ môi trường

Một nghịch lý đang tồn tại là mọi người đều hiểu biết về bảo vệ môi trường nhưng ý thức xã hội trong hoạt động bảo vệ môi trường lại được đánh giá là rất thấp. Rất nhiều phong trào, chiến dịch bảo vệ môi trường được tổ chức nhưng hiệu quả trong việc nâng cao nhận thức còn chưa được cao! Chuyên đề Vì môi trường Phát triển đã có cuộc trò chuyện thú vị với ông LƯƠNG HÙNG - Chủ tịch Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Thủ đô về vấn đề này.

Chuyên đề Vì môi trường Phát triển đã có cuộc trò chuyện thú vị với ông Lương Hùng - Chủ tịch Hội Bảo vệ thiên nhiên và môi trường Thủ đô về vấn đề này.

TỪ NHẬN THỨC ĐẾN VIỆC LÀM CÒN XA NHAU QUÁ!

PV: Đến nay vẫn còn quá nhiều kế hoạch, dự án gây ảnh hưởng đến tính cân bằng tự nhiên của môi trường Hà Nội, không ít công trình xây dựng, nhà máy gây ô nhiễm môi trường khiến các nhà khoa học, các tổ chức bảo vệ môi trường phải lên tiếng phản đối, báo chí và dư luận xã hội cũng phải phản ứng gay gắt. Phải chăng đang thiếu một quy hoạch phát triển bền vững, cân đối giữa lợi ích kinh tế và lợi ích môi trường?

Ông Lương Hùng: Đâu phải thế! Trong các quy hoạch, kế hoạch được phê duyệt đều đã có tính đến yếu tố môi trường rồi chứ. Có thể khẳng định chắc chắn là Hà Nội đã có quy hoạch tổng thể về bảo vệ môi trường.

Những dự án xâm hại môi trường bị phản ứng, phanh phui kia là những vụ việc tự phát, mạnh ai nấy làm thôi. Còn chuyện sản xuất kinh doanh gây ô nhiễm môi trường, thì do người ta đang lén lút thực hiện bất chấp quy định của pháp luật.

PV: Ở đây do người ta cố tình không biết những điều mà họ có trách nhiệm phải biết?

Ông Lương Hùng: Nguyên nhân trực tiếp của việc nhiều người vi phạm quy hoạch, xâm phạm môi trường là vì lợi ích sát sườn của họ mà thôi.

Lấy ví dụ như một con sông, hồ, ao tự nhiên thì có nghĩa là đã có dòng chảy, có mạch ngầm gắn liền với nó. Bao đời nay, chính những dòng sông, mặt hồ đó điều hòa thủy văn, khí hậu của Hà Nội. Nhưng bây giờ vì mặt bằng làm bãi đỗ xe mang lại lợi ích cho một phường, một quận, người ta sẵn sàng san lấp hết. Chắc chắn nhiều người biết khi làm như vậy thì việc điều hòa nhiệt độ cũng kém đi, nhưng vì lợi ích trực tiếp nên họ vẫn làm. Tôi phản đối về việc làm vô trách nhiệm này.

PV: Còn những dự án đang ở trên giấy đã bị dư luận phản đối gay gắt, cũng do một số người cố tình làm sai quy hoạch?

Ông Lương Hùng: Tất nhiên là cũng do một số người vì lợi ích trước mắt mà đề xuất thực hiện những dự án đó. Nhưng cái chính là do việc lập dự án không tuân thủ đúng quy trình cần có.

Ví dụ, câu chuyện cầu cảng Hồ Tây, theo quy định của pháp luật, muốn làm bất cứ việc gì liên quan đến Hồ Tây cũng phải có phê duyệt của Chính phủ mới được làm. Đồng thời, phải tổ chức hội nghị khoa học lấy ý kiến của tất cả các bên liên quan, của các nhà khoa học rồi mới  lập dự án. Nhưng ở đây người ta cứ “mạnh ai nấy quy hoạch” nên khi thông tin được đưa lên báo chí mới bị phản ứng gay gắt như thế.

Vừa rồi, UBND Thành phố Hà Nội ra thông báo Thành phố chưa có chủ trương xây dựng cầu cảng Hồ Tây, bác bỏ hoàn toàn dự án của quận đã cho thấy rõ điều đó.

PHẢI TRUYỀN THÔNG ĐỂ DÂN “TỰ Ý THỨC”

PV: Sau những lễ hội truyền thống, sau các cuộc vui chơi giải trí có đông người tham gia, báo chí nhiều lần đăng tải những bức ảnh người dân xả rác bừa bãi, để lại những “bãi chiến trường” rất phản cảm. Những hành vi, thói quen đó cho thấy ý thức bảo vệ môi trường của người dân đáng báo động?

Ông Lương Hùng: Thẳng thắn nhìn nhận thực trạng trên có thể thấy rõ ý  thức bảo vệ môi trường của một bộ phận người dân Hà Nội còn kém. Điều đáng buồn đó cũng là thực trạng chung của nhiều địa phương trên cả nước.

Nhìn nhận một cách sâu sắc, có thể thấy ý thức kém là vì công tác tuyên truyền nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi cho nhân dân chưa hiệu quả, thực hiện một cách nửa vời, kết quả không bền vững.

Hiện giờ ai cũng biết là phải bảo vệ môi trường, nhưng vì tiện tay, người ta sẵn sàng xả rác ra đường. Tương tự như thế, nhiều người vì lợi ích trước mắt của mình cũng sẵn sàng xâm phạm môi trường, cho dù họ hiểu tác hại của việc họ đang làm.

PV: Phải chăng đó là do không có chế tài trừng phạt nghiêm khắc nên người ta không sợ, cứ tự do muốn làm gì cũng được?

Ông Lương Hùng: Thiếu chế tài xử phạt nghiêm khắc là một nguyên nhân trực tiếp. Như nhiều nước trên thế giới, hành vi xả rác nơi công cộng bị xử phạt rất nặng, nên người dân chấp hành rất nghiêm chỉnh.

Nhưng nhìn nhận sâu xa hơn, nhận thức của người dân về bảo vệ môi trường còn thụ động, chưa sâu sắc. Không phải lúc nào, ở ngõ ngách nào cũng có mặt cơ quan chức năng để mà giám sát, xử phạt; cho nên ý thức của mỗi người là quan trọng nhất. Hiện nay, người ta hiểu biết về bảo vệ môi trường nhưng dửng dưng với nó, không nhìn thấy trách nhiệm của mình. Người dân chưa tự ý thức được trách nhiệm bảo vệ môi trường, nên còn tùy tiện, tinh thần trách nhiệm không cao. Bởi thế, cái quan trọng nhất là phải làm sao cho từng người tự nhận thức được trách nhiệm của mình. Có như thế thì việc bảo vệ môi trường mới ăn sâu vào từng nếp nghĩ, từng việc làm….

PV: Người dân chưa tự giác nhận thức về trách nhiệm bảo vệ môi trường cũng là do cách hiểu về bảo vệ môi trường chưa đúng?

Ông Lương Hùng: Đúng là như vậy! Bảo vệ môi trường có thể là những việc nhỏ nhất mỗi người làm được, như không xả rác, phóng uế bừa bãi, tắt bóng đèn điện khi không cần dùng… chứ không nhất thiết phải vào hội hè, tổ chức, phải phát động phong trào, chiến dịch.

Phải thay đổi cách nghĩ, cách làm, thay đổi cách truyền thông để việc bảo vệ môi trường là hoạt động của cả xã hội, của cộng đồng, trong đó mỗi người đều tự ý thức về trách nhiệm của mình. Có làm được như vậy hiệu quả mới cao.

DOANH NGHIỆP PHẢI GƯƠNG MẪU TRONG VIỆC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG

PV: Bên cạnh việc ý thức bảo vệ môi trường của người dân chưa cao thì yếu tố xâm hại môi trường với quy mô lớn nhất, tốc độ nhanh nhất hiện nay là hoạt động sản xuất kinh doanh của các nhà máy, doanh nghiệp, làng nghề… Phải chăng doanh nghiệp cũng còn chưa “tự nhận thức” ?

Ông Lương Hùng: Doanh nghiệp, cơ sở sản xuất trong làng nghề trước hết cũng là những người dân cụ thể. Nhiều người xâm phạm môi trường là vì cái lợi trước mắt, vì lợi nhuận sản xuất kinh doanh.

Luật bảo vệ môi trường, Luật doanh nghiệp, Luật Đầu tư đã có quy định về bảo vệ môi trường rồi, chỉ có điều  doanh nghiệp biết mà không thực hiện thôi. Đáng báo động nhất là nước thải, chất thải chưa qua xử lý được thải  trực tiếp ra môi trường, làm cho môi trường xuống cấp rất nhanh.

Bởi thế cần chế tài xử phạt nghiêm minh hơn. Cơ quan quản lý phải ra tay quyết liệt, đối với dự án chưa có báo cáo đánh giá tác động môi trường theo quy định, chưa có đề án bảo vệ môi trường thì không cấp phép đầu tư. Còn nếu đang hoạt động mà vi phạm thì phải đình chỉ sản xuất kinh doanh, thu hồi giấy phép.

PV: Theo dõi các hoạt động bảo vệ môi trường, chúng tôi được biết, Trung tâm Thông tin Truyền thông vì Môi trường Phát triển vừa đề xuất sáng kiến tổ chức giải thưởng môi trường, với tên gọi là “Vì sự nghiệp xanh và phát triển bền vững” mà đối tượng hướng đến là doanh nghiệp, doanh nhân. Theo ông thì đây có phải là những dấu hiệu chuyển biến trong cách làm truyền thông môi trường?

Ông Lương Hùng: Tôi đã được nghe báo cáo về giải thưởng này. Tôi nghĩ sự ra đời của giải thưởng này là đúng lúc và cần thiết. Bởi vì hiện nay ngoài giải thưởng  quốc gia về môi trường của Bộ Tài nguyên và Môi trường tổ chức thì chưa có một giải thưởng nào thực sự có uy tín trong dư luận xã hội.

Điều mà tôi muốn lưu ý là làm Giải thưởng thì dễ, nhưng tạo được uy tín thì không dễ. Bởi vậy Ban tổ chức giải thưởng phải tổ chức có bài bản, phải tạo ra  được bản sắc riêng. Hơn nữa, một cơ quan đứng ra tổ chức thôi chưa đủ, phải có sự chung tay góp sức của toàn xã hội, phải nhận được sự quan tâm, hỗ trợ của Nhà nước thì mới đạt được hiệu quả cao.

Tôi đánh giá rằng nếu giải thưởng này được đầu tư bài bản thì hiệu quả xã hội mà nó tạo ra sẽ rất lớn.

PV: Nói đến hiệu quả xã hội của một giải thưởng môi trường có đối tượng là doanh nghiệp, doanh nhân, phải chăng ông muốn đề cập đến ý thức bảo vệ môi trường của doanh nghiệp?

Ông Lương Hùng: Chính xác! Một giải thưởng môi trường hướng đến doanh nghiệp muốn thành công thì phải nâng cao được tinh thần doanh nghiệp trong việc bảo vệ môi trường. Điều đó không hề đơn giản, nhưng  tôi tin là giải thưởng này sẽ làm được.

PV: Vâng, Xin cảm ơn ông về buổi trò chuyện thú vị này. 

Anh Tuấn - Kim Giang

(thực hiện)

In tin Lên đầu tin